Voor de Romeinse Tijd had een jaar slechts tien maanden. Het jaar begon in maart. De Romeinen noemden die maanden oorspronkelijk martius, aprilis, maius, iunius, quintilis, sextilis, septembris, octobris, novembris en decembris. Na decembris was het jaar ten einde en werd gewacht op het nieuwe jaar.

Martius was het begin van het landbouwseizoen en vernoemd naar Mars, de god van de landbouw en van de vruchtbaarheid, die later vooral als oorlogsgod genoemd zou worden.

Aprilis is volgens veel woordenboeken een afleiding van het Griekse Aphro en zou verwijzen naar Aphrodite, de godin van de liefde. Het is echter ook mogelijk dat aprilis is afgeleid van aperire, Latijn voor openen, waardoor aprilis vertaald kan worden in de maand waarin alles open gaat.

Maius is waarschijnlijk vernoemd naar Iupiter Maius, de god die groeikracht brengt. Er wordt echter ook beweerd dat de naam verwijst naar de natuurgod Maia. Zij was de dochter van Faunus, beschermer van vee en akkers, en de echtgenote van Vulcanus, de vuurgod. Weer anderen beweren dat maius simpelweg is afgeleid van maior (groter) en verwijst naar de groeiperiode van de gewassen.

Iunius is vernoemd naar Iuno, de godin van het zuivere licht. Zij was getrouwd met Jupiter, tevens haar broer, en op basis van dit huwelijk de heerseres van de hemelen. Iuno was de moeder van Vulcanus en Mars. In de Griekse mythologie heeft zij de naam Hera.

Quintilis, sextilis, septembris, octobris, novembris en decembris betekende resp. de vijfde, zesde, zevende, achtste, negende en tiende maand.

 

janus

 

In de zevende eeuw voor Christus werden de maanden ianuarius en februarius toegevoegd. Ianuarius verwijst naar Ianus, de god met de twee gezichten. Hij houdt verband met de overgang naar een nieuw stadium en werd vooral aangeroepen bij een geboorte, huwelijk of overlijden, maar dus ook bij de overgang naar een nieuw jaar. Februarius is afkomstig van februa, een reinigingsfeest dat onderdeel was van de Lupercalia. Op 15 februari werden vrouwen met een riem van geitenvel, een februum, geslagen om hen vruchtbaar te maken.

In 44 voor Christus werd Julius Caesar in de Senaatsvergadering vermoord. De maand quintilis werd hierna naar hem vernoemd en kreeg de naam julius. Er volgde vervolgens een burgeroorlog die tot 27 voor Christus zou duren. Daarna werd Augustus, de adoptiefzoon van Julius, de eerste keizer van het Romeinse Rijk. Hij besloot om de maand sextilis naar zichzelf te vernoemen.

En zo hebben we nu een kalender met twaalf maanden, waarvan de maanden september tot en met december ten onrechte de zevende tot en met tiende maand worden genoemd.

 

©Bert van Zantwijk

Overname van (delen van) dit artikel is uitsluitend toegestaan onder vermelding van de naam van de auteur en/of een link naar dit artikel.